Kore Savasi, Güney Kore'de (Han-Guk Savasi) ve ya (25 Haziran Olayi), Kuzey Kore'de (Vatan Kurtulus Savasi). 1950-1953 yillari arasinda yapilan, Kuzey Kore ile Güney Kore arasindaki savastir. Savas, Amerika ve Müttefiklerinin, daha sonra da Çin Halk Cumhuriyeti'nin müdahelesiyle uluslararasi bir boyut kazanmistir. Kore Savasi sonunda Kore'nin bölünmüslügü korunmus ve bugüne kadar gelen birçok sorun miras kalmistir.
SAVAS ÖNCESI KORE
![[Resim: slrh8.f42205ebf8.jpg]](http://img365.imageshack.us/img365/6824/slrh8.f42205ebf8.jpg)
Savas öncesinde Kore, kolera salginlarina ugrayan, okuma-yazma orani düsük ve endüstrilesmeyi kaçirmis bir ülkeydi. Son yüzyil boyunca, Uzakdogu güç oyunlarinda satranç tahtasindaki bir piyon gibi oynanmisti. Kendi güvenligini arttirmak ve Çin üzerinde daha rahat nufuz kurmak için 1905 yilinda Japonya, Rus Çarligi'ni yenerek Kore'ye sahip olmustu.
Kore; 1945 yilinda Japonya'nin teslimiyetinden sonra, Amerika ile Sovyetler Birligi arasindaki anlasmazligin yüzeye çiktigi ilk yerlerden birisi oldu. Bu iki süper güç Japonya'dan aldiklari Kore topraklari üzerinde yerli ama kendilerine bagimli hükümetler kurduktan sonra 1948-1949 yillarinda askerlerini çektiler. Böylece Sovyet yanlisi Kuzey Kore ile Amerikan yanlisi Güney Kore kuruldu ve 38. enlem aralarinda sinir oldu.
SAVAS
Sovyet lideri Stalin'in destegiyle Kuzey Kore birlikleri 25 Haziran 1950'de 38. enlemin güneyine dogru hareket etti. Böylece Kore Savasi resmen baslamis oldu.
AMERIKANIN TEPKISI
ABD Baskani Truman'a göre bu harekat Sovyetler Birligi tarafindan yönetilmekteydi ve genis ölçekli bir Çin-Sovyet ortak saldirisinin ilk adimiydi. Fakat yine de Amerika'nin ilk tepkisi ölçülüydü. Truman Japonya'daki Amerikan birlikleri komutani General Douglas MacArthur'a Güney Kore'ye malzeme yardimi yapilmasi için emir verdi. Ayrica Amerika, Birlesmis Milletler Güvenlik Konseyi'ni derhal toplantiya çagirdi. Bir Amerikan tasarisi dokuz olumlu ve bir çekimser (Yugoslavya) oy ile kabul edildi. Kita Çin'inin (Çin Halk Cumhuriyeti) BM'de temsil edilmemesini protesto etmekte olan Sovyetler Birligi, temsilcilerini konseyden çekmis oldugu için karari veto edemedi. Güvenlik Konseyi'nin aldigi bu kararla Kuzey Kore'nin saldirgan oldugu belirtiliyor ve birliklerini 38. enlemin kuzeyine çekmesi isteniyordu.
Kuzey Kore'nin BM kararini dinlememesi ve askeri durumun Güney Kore açisindan gittikçe kötülesmesi, Amerika'nin Hava ve Deniz birliklerini harekete geçirmesine yol açti. 8. Amerikan Filosu Tayvan Adasi'na yollanarak Kore'nin düsmesi durumunda adanin savunulmasinda güçlü olunmasi saglandi. Ayni gün, yani 27 Haziran'da, BM Güvenlik Konseyi, üye devletleri Güney Kore'ye yardim etmeye çagiran karar tasarisini kabul etti (7'ye karsi 1 oyla; Yugoslavya karsi, Misir ve Hindistan çekimser).
ÇININ SAVASA DAHIL OLMASI
![[Resim: 800pxusafmig15kc6.71a6e098b8.jpg]](http://img365.imageshack.us/img365/2803/800pxusafmig15kc6.71a6e098b8.jpg)
Birlesmis Milletler'in Güney Kore'ye birlikler yollamasiyla (bu birliklerde kara kuvvetlerinin %50'si, hava kuvvetlerinin %93'ü ve deniz kuvvetlerindin %86'si Amerikali'ydi) Kuzey Kore yenilmeye ve geri çekilmeye basladi. Kuzey Kore'yi 38. paralelin kuzeyine iten BM kuvvetleri eski sinirlarda durmadi ve iki Kore'yi birlestirme amaciyla Kuzey'i isgale baslayip Çin sinirina kadar yaklasti.
Bu durum, savasa daha önce ilgisiz olan Çin'in tepkisine yol açti. O zamana kadar Çin, bütün ilgisini milliyetçi Çin hükümeti'nin idaresinde olan Formoza (Tayvan) Adasi'nin geri alinmasina vermisti. Ancak, Amerikan müttefiki bir Kore kurulmasi Çin'i ciddi bir sekilde tehdit ediyordu. 38. Enlem'in geçilmesi durumunda savasa girecegini açiklayan Çin, BM birliklerinin durmamasi sebebiyle aktif olarak Kuzey Kore'yi desteklemeye basladi.
24 Ekim 1950'de Amerikali Maresal Douglas MacArthur "savasi bitirecek bir hücuma" girisecegini söylemesiyle 'Çin Halk Gönüllü Ordusu' (Çince: adinda yüzbinlerce Çinli "gönüllü" sinirdaki Yālù nehrini geçerek gizlice Kore'ye girdi ve birçok Amerikan/BM birligini savas disi birakti. BM'nin zaferi, kisa süre içinde toplu geri çekilme halini almisti.
Ocak 1951'de Baskan Truman, savasi yürütebilmek için, Amerikan Kongre'sinden özel yetkiler istedi. 50 Milyar dolarlik bir savas bütçesi olusturuldu. Amerikan ordusu kisa süre içinde mevcudunu %50 arttirdi ve bölgeye ek hava birlikleri yolladi.
Kore Savasi artik Kuzey - Güney Kore savasi degil, Çin-ABD savasi olmustu.
SAVASIN BITMESI
![[Resim: 775pxgeneraldean2527skimi1.02ffb26989.jpg]](http://img299.imageshack.us/img299/1416/775pxgeneraldean2527skimi1.02ffb26989.jpg)
'Çin Halk Gönüllü Ordusu' BM birliklerini 38. paralelin güneyine püskürterek Güneyi isgale basladi. Ancak, Birlesmis Milletler ordularinin karsi saldirisi sonucunda cephe 38. paralel boyunca sabitlendi. Bu arada Maresal Douglas MacArthur'un, Baskan Truman'in aksi yöndeki emirlerine riayet etmeyerek ordularini tekrar Çin sinirina kadar ilerletmek istemesi üzerine Truman tarafindan resmen emekliye sevkedildi. Savasin duragan bir nitelik almasi ve iki tarafin da herhangi bir kazanç elde edememesi, taraflari baris görüsmeleri yapmaya itti. 1951 Nisan'inda baslayan görüsmeler sonucunda ancak 1953 Temmuzu'nda baris antlasmasi imzalandi.
SAVASIN SONUCU
Kore Savasi sonucunda Kuzey Kore, Çin ile bati blogu arasinda tampon bölge haline geldi. Savastan yine en çok Koreliler zararli çikti. Kore yakilip yikildi;yaklasik olarak 3 milyon insan öldü Bunlardan yaklasik 36.000'i Amerikan askerinden, 600.000'i Koreli askerlerden ve 500.000'i Çin'li askerlerden olusmaktadir.
Bu savas Amerika Birlesik Devletleri'ne atom silahlari gücüne güvenmemeyi ögretti. Amerika'nin atom üstünlügüne karsin Çin'in ve Sovyetler'in Kuzey Kore'yi desteklemesi, Bati Blogunu konvansiyonel savas gücünü arttirmaya itti.
KORE SAVASINDA TÜRKIYE
Sovyet baskisina karsi müttefikler arayan ve bu sebeple NATO'ya girmek isteyen Türkiye, bu isteklerini daha kolay elde etmek ve Amerika'ya yakinlasmak amaciyla Kore Savasi'na bir tugay yollamistir.259 subay, 18 askeri memur, 4 sivil memur, 395 astsubay, 4414 erbas ve er olmak üzere 5090 kisilik Tuggeneral Tahsin Yazici komutasindaki 1. Türk tugayi, 17 Eylül 1950'de Izmir'den hareket ederek 12 Ekim 1950'de öncü takmi Pusan limanina ulasti ve 17 Ekim'de ana birligi de Pusan'dan karaya çikti. Ayni gün Pusan'dan hareket ederek 20 Ekim'de Taeg'a varip Birlesmis Milletler ordularina istirak etti. 10 Kasim'da Taeg'dan hareket ederek 21 Kasim'da Kunuri'ye vararak Amerikan 9. Kolordusu'nun sag kanadinda konuslandirildi.
Kore Savasi'nda çok kiritik noktalarda görevler üstlenen Türk Tugayi 6 Ocak 1951'de Chonan'da 20 gün ihtiyatta kaldiktan sonra savunma mevziinin bir bölümünü elde geçirmekle görevlendirildi. Bu görev için 24 Ocak'ta Chonan'dan hareket eden Türk Tugayi'nin yapacagi muharebenin mahiyeti, düsman mevziine cepheden taarruz etmekti ve netice süngü ile alinacakti. Sonuçta 26 Ocak 1951'de Kumyangjangni kasabasi, 156 rakimli tepe ve 25 Ocak 1951’de de düsmanin direnek halinde tahkim ettigi 185 rakimli tepe ele geçirildi. Bu basarili muharebelerinden dolayi Türk Tugayi'na Amerikan Kongresince Mümtaz Birlik Nisani ve berati verildi. Ayrica Türk Silahli Kuvvetlerine Güney Kore Cumhurbaskanligi Birlik Nisani verildi.
KUNURI FACIASI
24 Kasim 1950 sabahi kuzeye ilerleme emrini alan tugay Kunuri'den hareket ederek Kaechon, Sinnimni, Wawon boyunca Tokchon'a dogru yola çikti. Ancak etrafinda Çin Halk Gönüllü birlikleri cephenin arkasina sizmaya basladi. Bu duruma farkeden Amerika ve Güney Kore birlikleri ricat etmeye basladilar. Ancak Türk tugayina ricat emri geç ulasti. 1. Taburun etrafi kusatilip süngülü çatismaya girmek zorunda kaldi. Ricat harekâtini saglamak için sonuna kadar direnen 3. Tabur 9. Bölük imha edildi. Geri kalan Türk birlikleri ise Chongchon nehri boyunca geri çekildi.Çinliler tarafindan kusatilan Türk Tugay'inin subaylari ve erleri son ana kadar direnmis ve Amerikan 9. kolordusunun çevrilmesini önlemislerdir. Türk Tugay'inin bu kahramanligi Birlesmis Milletler'in diger birliklerinin takdirini toplamistir.
TARAFLAR
• K.Kore(260.000)
• Çin(780.000)
• SSCB(26.000)
KAYIPLAR(B.M. GÜCÜ)
G.Kore(590.911)
ABD(480.000)
Ingiltere(63.000)
Kanada(26.791)
Avustralya(17.000)
Filipinler(7.000)
Türkiye(5.455)
Hollanda(3.972)
Fransa(3.421)
Y.Zelanda(1.389)
Tayland(1.294)
Etiyopya(1.271)
Yunanistan(1.263)
Kolombiya(1.068)
Belçika(900)
Güney Afrika(826)
Lüksemburg(44)
Saglik yardimi
Avustralya
Danimarka
Italya
Norveç
Isveç
Kaynak:
Oral Sander, Siyasi Tarih (1918-1994), Imge Kitabevi 13. Baski, sayfa 275-282
Ahmet Kuyas, Gençler için Çagdas Tarih, Epsilon Yayinevi, sayfa 296-297
The Turks in the Korean War