26-02-2017, Saat: 18:33
Can AI Interpret Ancient Texts? : Algorithm Could Help Speed Up Translation of Joseon Court Records
Yapay Zekâ Antik Yazıtları Yorumlayabilir mi? : Algoritma, Joseon Saray Kayıtları Tercümesinin Hızlanmasına Yardımcı Olabilir
![[Resim: ZZAMdZ.jpg]](http://i.hizliresim.com/ZZAMdZ.jpg)
Kore Klasikleri Tercüme Enstitüsü’nün salı günü onaylamasıyla birlikte yapay zekâ, dünyanın en çok ciltli yayınlarından biri olan Seungjeongwon Ilgi’nin tercümesinin hızlandırılmasında kullanılacak. Bu koleksiyon, bir Kore Ulusal Hazinesi ve Unesco’nun Dünya Kayıt Hatıraları’nın da bir parçası.
1623 ve 1910 yılları arasında, Joseon sarayındaki bir kraliyet tarih yazıcısı, kralı takip eder ve her hareketini kaydederdi: Ne yaptı, ne söyledi, nereye gitti ve nasıl hissettiğini bile yazardı.
Bu detaylı kayıtlar, kraliyet kaleminin günlükleri olarak kabaca çevrilip, Seungjeongwon Ilgi adı verilen kitap koleksiyonunda toplandı. Gerçek günlük biçiminde ise her girizgâh, o günün hem sabah hem de öğleden sonraki hava durumunun açıklamasıyla başlıyor. Seungjeongwon Ilgi’de, hava durumunu tanımlamanın 100 farklı yolu olduğu biliniyor. Bunun gibi günlük hayatın ufak ayrıntılarının özenle incelenmesi, koleksiyonun bu geniş kapsamını açıklıyor.
Günlüklerin, Joseon Hanedanlığı’nın (1392-1910) erken dönemlerinden beri var olmasına rağmen; Imjin Savaşı (1592-98) olarak da bilinen, 16. yüzyıldaki Japon işgali sırasındaki yangın ve 1624 yılındaki bir isyan, Prens Gwanghae (1575-1641) yıllarına kadarki tüm kayıtları yok etmiştir. Bu da içeriğin yaklaşık yarısına tekabül ediyor.
Geriye kalanlarla bile tüm koleksiyon 3,243 kitap ve 242,5 milyon Çin harfi içeriyor (1446 yılında hangul yazı sisteminin kabul edilmesine rağmen kraliyet kayıtları Çin alfabesini kullanıyordu). Tarihçiler, önceki bölümlerde kurtulmuş olsaydı, yaklaşık 500 milyon Çin harfi içereceğini tahmin ediyor. Karşılaştırmak gerekirse M.Ö. 3000 yıllarından 17. yüzyıla kadarki Çin tarihini kapsayan 24 tarih kitabı, 40 milyon harf içeriyor.
![[Resim: 5goLN5.jpg]](http://i.hizliresim.com/5goLN5.jpg)
1623 ve 1910 yılları arasında kaleme alınan Seungjeongwon Ilgi, ne yaptıklarını, ne söyledikleri ve nereye gittiklerini dahi içererek, Joseon Hanedanlığı krallarının her hareketini kaydetti.(Kültürel Miras İdaresi)
Seungjeongwon Ilgi, Unesco Dünya Kayıt Hatırası listesinde yer alma sebeplerinden biri de olan, dünyadaki en büyük tek yayın olarak kabul ediliyor. Ancak bu aynı zamanda tercümesinin de meşakkatli olması anlamına geliyor. Kayıtlar sadece Çince karakterler içermiyor; aynı zamanda eski bir dille yazılmış.
1944 yılında Kore Klasikleri Tercüme Enstitüsü, çeviri için büyük bir proje başlattı. Yaklaşık 40 uzman hala çeviri üzerinde çalışıyor. Yine de geçen 23 yılda, Seungjeongwon Ilgi’nin %20’sinden daha azı tercüme edilebildi. Bu oranla giderse tümünün çevrilmesi 45-50 yıl alabilir ve sadece bu kabataslağını oluşturuyor.
Geçen hafta Bilim, BİT ve Gelecek Planlama Bakanlığı’nın, Seungjeongwon Ilgi’nin tercümesinin hızlanması için yapay zekâ kullanma projesine bir fon sağlayacağı hakkında haberler çıktı. Haberlere göre, eğer başarılı olursa tüm koleksiyon 18 yılda çevrilebilecek. Bütçenin, yaklaşık 2 milyar won (1,76 milyon dolar) olduğu ve yapay zekâ liderliğindeki çeviri çalışmasının ilk somut örneklerinin aralık ayında gelebileceği bildirildi.
Kore Klasikleri Tercüme Enstitüsü’nden bir sözcü, projenin gerçekleşeceğini söyleyerek Korea JoongAng Daily haberini doğruladı. Bakanlığın ay sonunda, bir basın açıklamasıyla resmi açıklama yapması bekleniyor.
Enstitünün dış ilişkiler bölümünden Choi Yeong-rok, Kore’de şu ana kadar yapay zekâ destekli bir klasik tercümesi yapılmadığını söyledi. “Çin’de bilinen bir örneği var fakat bu daha farklı; çünkü Kore klasiklerinin tercümesinde, Çince karakterler Koreceye çevriliyor.”
Neden Seungjeongwon Ilgi’nin seçildiği sorulduğunda Choi; bu koleksiyonun, modern Korelilerin okuyup anlayabileceği bir şekle tercüme edilmesini, birçok kişinin merakla beklediğini söyledi.
Basın haberleri, sinirsel makine tercüme teknolojisinin kullanılacağını öne sürdü. Bu teknoloji, aynı anda tüm cümleler üzerinde çalışan ve bu büyük veriyi kullanarak en iyi çeviriyi bulan yapay zekâ sinirsel ağına dayanıyor. Esasında sistem bir insan beyni işlevi görüyor.
İnsan tercümanlar, büyük veriyi toplamak için şu ana kadarki çevirdikleri yayınlara dayanan bir külliyat (yazılı kaynak koleksiyonu) toplayacaklar ve bu veriyle yapay zekâ algoritması, Seungjeongwon Ilgi’nin kalan kısımlarını tercüme edecek.
Yapay zekâ tercümesinin ne kadar doğru olacağı belirsizliğini koruyor. 500 yıllık Joseon Hanedanlığı’nda bile dil, zamanla büyük ölçüde değişti. Enstitü Başkanı Lee Myung-hak, 2015 yılında Seungjeongwon Ilgi tercümesiyle ilgili “Dönemlerin siyasal, ekonomik, toplumsal ve kültürel bilgisi olmadan imkânsız.” dediği bir köşe yazısı kaleme almıştı. Bu nedenle birçok uzman, yapay zekâ tercümesinin üstünkörü ve hatta hatalı olabileceğini söylüyor. Uzman insanların, birçok kez yoğun bir şekilde düzeltme yapması gerekecek ve bu da oldukça zaman alabilir.
Bununla birlikte; yeni film, dizi, roman ve diğer yaratıcı malzemeler adına ilham kaynağı hazinesi olarak film yapımcıları, senaristler ve yazarlar tarafından Seungjeongwon Ilgi’ye olan yüksek beğeni göz önüne alındığında, bu girişimin bile oldukça anlamlı olduğunu söyleyen uzmanlar da var. Sadece %20’sinin çevirisiyle, Yi San (2007-8) ve Masquerade (2012) gibi tarihi film ve diziler çekildi.
Seungjeongwon Ilgi üzerinde çalışan bir uzman tercüman ise bir röportajda, kitabın potansiyel gücünü bir ejderhaya benzetti. Ha Seung-hyunon “Ejderhayı uyandırmak için Yeouiju (sihirli bir küre) gereklidir.” dedi.
“Bu durumda ise Yeouiju, tercümedir.”
KIM HYUNG-EUN
[[email protected]]
beherglas
Kaynak: Korea Joongang Daily
Yapay Zekâ Antik Yazıtları Yorumlayabilir mi? : Algoritma, Joseon Saray Kayıtları Tercümesinin Hızlanmasına Yardımcı Olabilir
![[Resim: ZZAMdZ.jpg]](http://i.hizliresim.com/ZZAMdZ.jpg)
Kore Klasikleri Tercüme Enstitüsü’nün salı günü onaylamasıyla birlikte yapay zekâ, dünyanın en çok ciltli yayınlarından biri olan Seungjeongwon Ilgi’nin tercümesinin hızlandırılmasında kullanılacak. Bu koleksiyon, bir Kore Ulusal Hazinesi ve Unesco’nun Dünya Kayıt Hatıraları’nın da bir parçası.
1623 ve 1910 yılları arasında, Joseon sarayındaki bir kraliyet tarih yazıcısı, kralı takip eder ve her hareketini kaydederdi: Ne yaptı, ne söyledi, nereye gitti ve nasıl hissettiğini bile yazardı.
Bu detaylı kayıtlar, kraliyet kaleminin günlükleri olarak kabaca çevrilip, Seungjeongwon Ilgi adı verilen kitap koleksiyonunda toplandı. Gerçek günlük biçiminde ise her girizgâh, o günün hem sabah hem de öğleden sonraki hava durumunun açıklamasıyla başlıyor. Seungjeongwon Ilgi’de, hava durumunu tanımlamanın 100 farklı yolu olduğu biliniyor. Bunun gibi günlük hayatın ufak ayrıntılarının özenle incelenmesi, koleksiyonun bu geniş kapsamını açıklıyor.
Günlüklerin, Joseon Hanedanlığı’nın (1392-1910) erken dönemlerinden beri var olmasına rağmen; Imjin Savaşı (1592-98) olarak da bilinen, 16. yüzyıldaki Japon işgali sırasındaki yangın ve 1624 yılındaki bir isyan, Prens Gwanghae (1575-1641) yıllarına kadarki tüm kayıtları yok etmiştir. Bu da içeriğin yaklaşık yarısına tekabül ediyor.
Geriye kalanlarla bile tüm koleksiyon 3,243 kitap ve 242,5 milyon Çin harfi içeriyor (1446 yılında hangul yazı sisteminin kabul edilmesine rağmen kraliyet kayıtları Çin alfabesini kullanıyordu). Tarihçiler, önceki bölümlerde kurtulmuş olsaydı, yaklaşık 500 milyon Çin harfi içereceğini tahmin ediyor. Karşılaştırmak gerekirse M.Ö. 3000 yıllarından 17. yüzyıla kadarki Çin tarihini kapsayan 24 tarih kitabı, 40 milyon harf içeriyor.
![[Resim: 5goLN5.jpg]](http://i.hizliresim.com/5goLN5.jpg)
1623 ve 1910 yılları arasında kaleme alınan Seungjeongwon Ilgi, ne yaptıklarını, ne söyledikleri ve nereye gittiklerini dahi içererek, Joseon Hanedanlığı krallarının her hareketini kaydetti.(Kültürel Miras İdaresi)
Seungjeongwon Ilgi, Unesco Dünya Kayıt Hatırası listesinde yer alma sebeplerinden biri de olan, dünyadaki en büyük tek yayın olarak kabul ediliyor. Ancak bu aynı zamanda tercümesinin de meşakkatli olması anlamına geliyor. Kayıtlar sadece Çince karakterler içermiyor; aynı zamanda eski bir dille yazılmış.
1944 yılında Kore Klasikleri Tercüme Enstitüsü, çeviri için büyük bir proje başlattı. Yaklaşık 40 uzman hala çeviri üzerinde çalışıyor. Yine de geçen 23 yılda, Seungjeongwon Ilgi’nin %20’sinden daha azı tercüme edilebildi. Bu oranla giderse tümünün çevrilmesi 45-50 yıl alabilir ve sadece bu kabataslağını oluşturuyor.
Geçen hafta Bilim, BİT ve Gelecek Planlama Bakanlığı’nın, Seungjeongwon Ilgi’nin tercümesinin hızlanması için yapay zekâ kullanma projesine bir fon sağlayacağı hakkında haberler çıktı. Haberlere göre, eğer başarılı olursa tüm koleksiyon 18 yılda çevrilebilecek. Bütçenin, yaklaşık 2 milyar won (1,76 milyon dolar) olduğu ve yapay zekâ liderliğindeki çeviri çalışmasının ilk somut örneklerinin aralık ayında gelebileceği bildirildi.
Kore Klasikleri Tercüme Enstitüsü’nden bir sözcü, projenin gerçekleşeceğini söyleyerek Korea JoongAng Daily haberini doğruladı. Bakanlığın ay sonunda, bir basın açıklamasıyla resmi açıklama yapması bekleniyor.
Enstitünün dış ilişkiler bölümünden Choi Yeong-rok, Kore’de şu ana kadar yapay zekâ destekli bir klasik tercümesi yapılmadığını söyledi. “Çin’de bilinen bir örneği var fakat bu daha farklı; çünkü Kore klasiklerinin tercümesinde, Çince karakterler Koreceye çevriliyor.”
Neden Seungjeongwon Ilgi’nin seçildiği sorulduğunda Choi; bu koleksiyonun, modern Korelilerin okuyup anlayabileceği bir şekle tercüme edilmesini, birçok kişinin merakla beklediğini söyledi.
Basın haberleri, sinirsel makine tercüme teknolojisinin kullanılacağını öne sürdü. Bu teknoloji, aynı anda tüm cümleler üzerinde çalışan ve bu büyük veriyi kullanarak en iyi çeviriyi bulan yapay zekâ sinirsel ağına dayanıyor. Esasında sistem bir insan beyni işlevi görüyor.
İnsan tercümanlar, büyük veriyi toplamak için şu ana kadarki çevirdikleri yayınlara dayanan bir külliyat (yazılı kaynak koleksiyonu) toplayacaklar ve bu veriyle yapay zekâ algoritması, Seungjeongwon Ilgi’nin kalan kısımlarını tercüme edecek.
Yapay zekâ tercümesinin ne kadar doğru olacağı belirsizliğini koruyor. 500 yıllık Joseon Hanedanlığı’nda bile dil, zamanla büyük ölçüde değişti. Enstitü Başkanı Lee Myung-hak, 2015 yılında Seungjeongwon Ilgi tercümesiyle ilgili “Dönemlerin siyasal, ekonomik, toplumsal ve kültürel bilgisi olmadan imkânsız.” dediği bir köşe yazısı kaleme almıştı. Bu nedenle birçok uzman, yapay zekâ tercümesinin üstünkörü ve hatta hatalı olabileceğini söylüyor. Uzman insanların, birçok kez yoğun bir şekilde düzeltme yapması gerekecek ve bu da oldukça zaman alabilir.
Bununla birlikte; yeni film, dizi, roman ve diğer yaratıcı malzemeler adına ilham kaynağı hazinesi olarak film yapımcıları, senaristler ve yazarlar tarafından Seungjeongwon Ilgi’ye olan yüksek beğeni göz önüne alındığında, bu girişimin bile oldukça anlamlı olduğunu söyleyen uzmanlar da var. Sadece %20’sinin çevirisiyle, Yi San (2007-8) ve Masquerade (2012) gibi tarihi film ve diziler çekildi.
Seungjeongwon Ilgi üzerinde çalışan bir uzman tercüman ise bir röportajda, kitabın potansiyel gücünü bir ejderhaya benzetti. Ha Seung-hyunon “Ejderhayı uyandırmak için Yeouiju (sihirli bir küre) gereklidir.” dedi.
“Bu durumda ise Yeouiju, tercümedir.”
KIM HYUNG-EUN
[[email protected]]
beherglas
Kaynak: Korea Joongang Daily
Autumn is a second spring when every leaf is a flower.
Albert Camus
Albert Camus



